28 آبان 1397 ساعت 21:59

اوقات شرعی

19 November 2018
دوشنبه 28 آبان 1397
10 ربیع‌الاول 1440

اجتماعی زنان، نیاز به تلاش تک تک افراد جامعه و نیز نهادهای مسئول دارد. در اینجا برخی از مواردی که از سوی زنان یا نهادهای اجتماعی برای تأمین امنیت، لازم است رعایت شود اشاره می شود:

1- پوشش مناسب


پوشش کامل، امنیت زن را در جامعه فراهم می سازد و در سایه پوشش کامل است که می توان در جامعه با خیال آسوده به فعالیت پرداخت. اگر این حریم شکسته شود ضمانتی برای امنیت زن وجود ندارد زیرا زن چون از این حصار، بیرون آمد، در معرض نگاه های آلوده و قلوب منحرف قرار می گیرد و آرامش خود را از دست می دهد. پوشش و حجاب اسلامی در مصونیت زنان مؤثّر است؛ امّا باید این نکته را در نظر داشت که فرد مزاحم، فردی است بیمار و بی فرهنگ؛ برای او یک خانم چادری با یک خانم دیگر با هر نوع پوشش فرقی ندارد و تنها به مطامع و اندیشه فاسد خود می اندیشد؛ همچون سارقانی که همیشه در پی سرقت و تصاحب اموال دیگران هستند. هنگامی که شخصی بی احتیاطی می کند مثلًا درب خودرو را باز می گذارد یا درب منزل را نمی بندد و یا طلا و جواهرات و پول خود را در معرض دید دیگران قرار می دهد، بیشتر در معرض دستبرد قرار می گیرد؛ چرا که سارقان زمینه را برای فعالیت خود مهیاتر می بینند. همین طور افراد بیمار دل و کسانی که دنبال هوس رانی و کام جویی هستند، وقتی خانمی را می بینند که پوشش لازم را ندارد و یا در مکان های عمومی با آرایش و لباس های آنچنانی حضور پیدا کرده، بیشتر تحریک می شوند و به او تعرّض می کنند و با ایجاد مزاحمت های مختلف به اذیت و آزار او می پردازند تا آنجا که آبروی چنین زنانی به خطر می افتد.

فؤاد عجمی استاد مطالعات بین المللی در «جان هابکینز» می گوید: پوشش اسلامی حد و حدودی است برای مرزهای حسّی و اخلاقی در مقابل مردان.[1]

خانم «هارینگتون» و خانم «هوکسلی» که هر دو از کاراته کاران استرالیا هستند و 26 سال سابقه ورزشی دارند؛ کتابی نوشته اند در رابطه با دفاع شخصی بانوان. از جمله تذکراتی که در مقدّمه کتاب خود آورده اند این است:

همیشه جوراب و لباس های مناسب بپوشید؛ کفش های بی پاشنه را به جای پاشنه دار بپوشید؛ حتی در صورت امکان کفش های راحتی بپوشید. از شلوار جین یا مثل آن استفاده کنید. برای یک مزاحم، بسیار ساده است که به زنی که بدون پوشش شلوار مناسب است حمله کند. برای شخص مزاحم، دامن های کوتاه و لباس های جلب توجه کننده می تواند حمله را آسان تر کند. بنابراین اگر شما برای امنیت و سلامتی خودتان ارزش قائل هستید این نوع لباس ها را در مجامع عمومی نپوشید.[2]

 

2- بی اعتنایی به مزاحمان


فرد مزاحم، بیماری است که گاه از مسیر کوچه و خیابان در برابر شما ظاهر می شود و با متلک گویی و گاهی با جمله های عاطفی و... ایجاد مزاحمت می کند یکی از راه های برخورد با چنین افرادی بی اعتنایی است نه برخورد پرخاشگرانه و توهین آمیز؛ زیرا او از پرخاش و توهین پروایی ندارد و می خواهد به نحوی راه ارتباط و صحبت را باز کند.

پاسخ به مزاحمان گفتاری باعث برقراری ارتباط کلامی می شود یعنی درست چیزی که فرد مزاحم خواستار آن است بنابراین سکوت و بی اعتنایی به او مناسب ترین پاسخ در این گونه مواقع می باشد.

اما در صورتی که مزاحم پا را فراتر از گفتار نهاده و به مزاحمت فیزیکی اقدام نماید مقابله با او و استمداد از عابرین یا مأمورین بهترین عکس العمل می تواند باشد.

 

3- تقویت باورهای مذهبی


اگر می خواهید در برابر ناهنجاری اجتماعی خود را حفظ کنید، باید باورها و اعتقادات خود را تقویت نموده تا به سادگی در طوفان های هوس دیگران سقوط نکنید.

 

4- پرهیز از جاذبه های ظاهری در اجتماع


یکی از راه های مصونیت بانوان از مزاحمت ها، پرهیز از جاذبه های ظاهری است. همچون خودآرایی، استفاده از لباس های آنچنانی و استفاده از عطر و ادکلن است.

امام صادق علیه السلام فرمود: سزاوار نیست برای زن با لباس خوشبو از خانه خارج شود.[3]

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم برای پیشگیری از مفاسد اجتماعی به زنان سفارش کردند هنگام بیرون رفتن لباسی بپوشند که توجه دیگران را به خود جلب نکند. به زیوری خود را آرایش ندهند که صدایش جلب توجه کند. صدایشان را بدون ضرورت بلند نکنند. [4]

 

5- پرهیز از حضور در محله های پر رفت و آمد


زنان مؤمن باید از تردّد در مکان های پر رفت و آمدی که آنها را در معرض دید نامحرمان قرار می دهد پرهیز کنند و هنگامی که می خواهند بیرون بروند از کنار راه حرکت کنند.

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

لیس للنّساء سراوات الطریق شی ءٌ ولکنّها تمشی من جانب الحائط و الطریق[5]

زنان از وسط خیابان عبور نکنند بلکه از کنار دیوار یا کنار مسیر عبور کنند.

 

6- کنترل نگاه شهوت آمیز


گرچه غالب بانوان و دختران بد حجاب جامعه، قصد و غرضی ندارند لکن بینندگان با چشم چرانی در پی فرصت های مساعد می گردند تا شکار خود را از میان آنان بدست آورند.

لذا اسلام برای امنیت اجتماعی بانوان نگاه های شهوت آمیز را حرام نموده؛ زیرا چشم انسان دریچه حسّاسی است که لذت جنسی حاصل از نگاه، در آن متوقّف نشده و از این راه تا درون دل پیشروی می کند.

زدست دیده و دل هر دو فریاد

که هر چه دیده بیند دل کند یاد[6]

                                                                          

امام رضا علیه السلام فرمود:

حُرِّمَ الَّنظَرُ الی شُعورِ النِّساءَ لمافیهِ مِن تَهییجِ الرِجّال و ما یدعُو التَهییج الی الفَساد[7]

حرام شد نگاه به موهای زنان برای آنکه موجب جلب نظر و تحریک مردان می شود و آنان را به فساد و کارهای حرام می کشاند.

در جامعه ای که نگاه آزاد و بی ضابطه باشد، ارضا نیز باید بی ضابطه باشد زیرا نگاه بی ضابطه، ارضای بی ضابطه می طلبد.

 

7- مجازات مزاحمان


یکی از راه های مقابله با مزاحمت های خیابانی ایجاد قوانین محکم و مجازات شدید مزاحمان به نوامیس مردم است. حاکم اسلامی وظیفه دارد، با شدّت تمام با مزاحمان به نوامیس مسلمانان مقابله نماید. قرآن می فرماید:

لَئِنْ لَمْ ینْتَهِ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْمُرْجِفُونَ فِی الْمَدِینَةِ لَنُغْرِینَّک بِهِمْ ثُمَّ لا یجاوِرُونَک فِیها إِلَّا قَلِیلًا مَلْعُونِینَ أَینَما ثُقِفُوا أُخِذُوا وَ قُتِّلُوا تَقْتِیلًا[8]

اگر منافقان و بیماردلان و کسانی که در شهر نگرانی به وجود می آورند از کارهای خود دست برندارند ما تو را علیه آنها برخواهیم انگیخت و تو را سخت بر آنان مسلط می کنیم تا جز مدتی اندک در همسایگی تو زندگی نکنند، آنان از رحمت خدا دورند و هر کجا یافت شوند دستگیر و به سختی کشته خواهند شد.

مجازات این گونه افراد از نظر اسلام، بسیار شدید است و بعد از ارشاد و امر به معروف و نهی از منکر چنانچه آنها از عمل زشت خویش دست برندارند باید از جامعه اسلامی تبعید شوند[9](و در صورت استمرار در ردیف محاربان با حکومت اسلامی جای می گیرند و به حکم قرآن اعدام می گردند. [10]

بر اساس ماده 619 قانون مجازات اسلامی هر کس در اماکن و معابر عمومی متعرض یا مزاحم نوامیس مردم شود یا با الفاظ و حرکات نامناسب به شؤون آنها توهین کند به حبس از 2 تا 6 ماه و 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد.[11]

اگر حدود الهی و مجازات مجرمان به موقع و در ملأ عام اجراء شود، یقیناً ما شاهد چنین مزاحمت هایی نخواهیم بود.

سؤال: اگر پسری دختری را اذیت کرد یا مزاحم او شد؛ آیا می توان او را تنبیه کرد؟

پاسخ: مبارزه با فساد از وظایف مهم هر مسلمان است اگر کسی توان جلوگیری از فساد را دارد باید اقدام کند ولی باید با شخص مزاحم برخورد قانونی کرد.

 

8- توجه به فرهنگ احترام و تکریم


برای کاهش مزاحمت های خیابانی باید تفکر دینی و مفهوم انسان بودن و احترام به انسان های دیگر را در فضای جامعه، بیشتر گسترش دهیم چرا که در خانواده هایی که تربیت قرآنی و دینی حاکم است؛ انگیزه ای برای مزاحمت وجود ندارد.

 

9- ترویج ازدواج به هنگام


اگر بناست که اجتماع، محیط امن و آرام و محیط کار و فعالیت باشد؛ باید کامیابی های جنسی مطلقاً از اجتماع، خارج و در خانواده متمرکز شود.[12] و تشکیل خانواده و ازدواج باید به هنگام و در وقت مناسب باشد با ازدواج وسوسه های شیطانی کمتر می شود و انسان می تواند از خطرات غریزه جنسی در امان باشد.

نقل شده است که جبرئیل بر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نازل شد و گفت:

ای محمد! خدایت سلام می رساند و می گوید: دوشیزگان همچون میوه های روی درخت هستند؛ وقتی میوه رسید باید آن را چید والّا آفتاب و باد، آن را فاسد می کند و دوشیزگان هرگاه به مرحله ازدواج برسند باید شوهر کنند وگرنه از گمراهی و فساد در امان نخواهند بود.[13]

یکی از پیامدهای تأخیر انداختن ازدواج، مزاحمت های خیابانی است و برای پیشگیری از این گونه رفتارها باید فرهنگ ازدواج در جامعه ترویج شود.

ازدواج و تأسیس کانون خانواده برای سلامت و امنیت جامعه مفید است و زمینه ارتکاب جرم و بزهکاری را کم می کند. آماری که توسط محققان علوم اجتماعی ارائه می گردد مؤید این مطلب است در یک تحقیق که بر 500 تن از جوانان انگلیس انجام گرفت، این نتیجه به دست آمد که جوانان، پس از ازدواج و تشکیل خانواده کمتر به انجام اعمال مجرمانه روی می آورند و خلاف کاری و جرم در آنان کاهش می یابد و در مقابل، افرادی که مجرد هستند به اعمال خلاف و بزه کاری اجتماعی گرایش بیشتری دارند و زمینه کارهای ناهنجار در آنان بیشتر است.[14]

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

اکثر اهل النّار العُزّاب[15]

بیشتر اهل جهنم مجرّدها هستند.

این حدیث به روشنی دلالت می کند بر این که گناه و ناهنجاری در میان مجرّدها بیشتر است وقتی گناه و ناهنجاری از طریق مجردها بیشتر شود امنیت اجتماعی و سلامت روانی اجتماعی به مخاطره می افتد.

ازدواج علاوه بر مصونیت بانوان از مزاحمت ها موجب آرامش و امنیت درونی پسران و دختران می شود و از اضطراب، تنهایی، بیهودگی و نداشتن پناهگاه عاطفی نجات می یابند.

 

10- عدم اختلاط


اسلام بر حضور اجتماعی زن تأکید می ورزد؛ اما این حضور را بدون قید و شرط رها نمی کند. یکی از شرایط مهم و انسانی فعالیت زن و حضور در صحنه های گوناگون، مرزبندی دقیق و جدایی از مردان است. اهمیت این مسئله تا بدان جاست که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در بیعت با زنان به عدم اختلاط آنان با مردان تأکید نموده و در ضمن بیعت با آنان می فرماید: بر زنان است که دوست پسر نداشته باشند و در خلوت با مردان ننشینند. [16] و در سوره قصص به رفتار دختران شعیب اشاره کرده و آن را می ستاید آنجا که آنان از اختلاط با نامحرمان خودداری می کردند. هنگامی که حضرت موسی علیه السلام از آنها می پرسد چرا گوسفندان خود را آب نمی دهید، در پاسخ گفتند ما آنها را آب نمی دهیم تا چوپان ها همگی خارج شوند و از کنار چاه فاصله بگیرند. [17]

تو ای زن گر بخواهی ایمنی را

به خوی غربیان هرگز منه دل

در آن محفل که مردان جا گزینند

مگردان خویشتن را شمع محفل

                                                                          

امروزه برای امنیت بانوان در خود کشورهای غربی نیز به فکر جداسازی جمع های زنان از مردان افتاده اند در اینجا به چند نمونه از این خبرها اشاره می نمائیم:

نخست وزیر وقت کانادا هنگامی که آمار جنایات جنسی را با خبرنگاران در میان گذاشت خبرنگاری به وی گفت: چرا دولت [جلوی اینها] را نمی گیرد؟

گفت: ما بیست سال پیش با پیشنهاد اختلاط زن و مرد، اشتباهی کرده ایم و حداقل دو برابر، زمان می خواهد که اصلاح کنیم.[18]

در «ویرجینیای» آمریکا، طرحی در سال سوم راهنمایی برای جدا کردن دختران از پسران، در کلاس درس، در دست آزمایش است چون آموزگاران پی برده اند که جواب دادن دختران، در کلاس ریاضی و علوم بدون حضور پسران راحت تر به نظر می رسد. به گفته آموزگاران، دختران در کلاس های مختلط برای آنکه مورد تمسخر پسرها قرار نگیرند؛ کمتر در بحث ها شرکت می کنند، در حالی که در غیاب پسرها بهتر به سؤال ها پاسخ می دهند.[19]

یک شرکت خط آهن بین شهری ژاپن، در واکنش نسبت به شمار روزافزون مزاحمت ها برای مسافران زن، واگن هایی را در تمامی مسیرها، برای جابجایی مسافران زن در طول ساعات شب اختصاص داد.[20]

نخستین درمانگاه عمومی ویژه زنان که تمام پزشکان و کارکنان آن نیز زن هستند، در توکیو آغاز به کار کرد رئیس این مرکز درمانی در مصاحبه با تلویزیون توکیو گفت: زنان توکیو به شدّت از این مرکز استقبال کرده اند به طوری که وقت پزشکان تا یک ماه دیگر پر شده است.

برخی از کتاب فروشی های توکیو علامت ورود «آقایان ممنوع» را نصب کرده اند. برخی از هتل های توکیو نیز با جدا کردن طبقه زنان از مردان کوشیده اند تا به راحتی بیشتر زنان، در این کشور کمک کنند. ایجاد توقف گاه خودروی ویژه بانوان نیز از ابتکارهای ژاپنی ها برای تضمین ایمنی زنان در جامعه صنعتی امروز است.[21]

 

11- پرهیز از مکانهای خلوت


مزاحمان به دنبال فرصت های مناسب می گردند تا در صورت امکان، به خواسته های شیطانی خود برسند. یکی از فرصت ها و موقعیت های مناسب برای آنان مسیرها و مکان های خلوت و تاریک است؛ دخترانی که دغدغه عفاف و حیاء و پاکی را دارند، نباید تنها در چنین مکان هایی تردّد نمایند.

 

12- حفظ وقار


حفظ وقار و سنگینی شرط دیگری برای امنیت زنان در اجتماع است. آمد و شد و سخن گفتن، راه رفتن، خندیدن زن در جامعه باید سنگین باشد.[22]

 

13- پرکردن اوقات فراغت


کارشناسان مسائل اجتماعی معتقدند با توجّه به اینکه درصد زیادی از مزاحمان خیابانی یا تلفنی را جوانان و نوجوانان تشکیل می دهند، باید برای پر کردن اوقات فراغت برنامه هایی تهیه کرد که سالم و هیجان زا و احساس برانگیز باشد تا از روی آوردن جوانان به سمت تفریحات ناسالم جلوگیری شود.

 

14- کنترل آهنگ گفتار


مردان به صورت طبیعی گرایش به زنان دارند؛ برای اینکه این گرایش بیهوده، تشدید نشود لازم است زنان بیش از اندازه لازم با نامحرمان هم سخن نشوند و آهنگ صدای خود را کنترل کنند. زیرا زنانی که با صدای ظریف و نازک با نامحرمان سخن می گویند در واقع امنیت خود را به خطر می اندازند. [23] باید به هنگام سخن گفتن، جدی و به طور معمولی سخن بگویند نه همچون زنان کم شخصیت که سعی دارند با تعبیرات تحریک آمیز با ادا و اطوار، افراد را به گناه بیفکنند.[24]

 

15- مراقبت های خانواده


خانواده، نقش زیادی در حفظ دختران از مزاحمت های خیابانی دارد. نظارت خانواده ها بر رفتار فرزندان خود و کنترل مشفقانه آنها، می تواند مسیر درست زندگی را به آنان نشان دهد. در این زمینه مدیر یکی از دبیرستان های دخترانه

می گوید: رسیدن به سن بلوغ و آزادی های بی ضابطه برای نوجوانان از سوی برخی از خانواده ها، زمینه آسیب را فراهم می کند و آنان احساس مسئولیت نمی کنند. خانواده ها باید ضمن شخصیت دادن به آنها نحوه رفتار با جنس مخالف را آموزش دهند و مراقب برخوردهای نادرست آنها باشند.

 

16- کنترل های اجتماعی


مزاحمت های خیابانی، بیشتر، یک مسأله اجتماعی جامعه شهری محسوب می شود هر چه از شهرهای بزرگ تر به طرف جوامع کوچک تر و روستایی حرکت می کنیم، به دلیل وجود کنترل های اجتماعی قوی تر، این پدیده زشت را کمتر شاهد هستیم. بنابراین باید برای جلوگیری از مزاحمت های خیابانی علاوه بر نظارت مسئولان اجتماعی، احساس مسئولیت و غیرت جمعی را بالا ببریم تا چهره زشت مزاحمت از جامعه شهری از بین برود. بسیج عمومی می تواند فرهنگ موجود را تحت تأثیر قرار دهد؛ نقطه آغازین بسیج همگانی زنده کردن غیرت اسلامی است که ریشه ای عمیق در تاریخ و فرهنگ اسلامی دارد و می تواند بی تفاوتی را کاهش دهد.[25]

توضیح اینکه حیاء و حجاب و عفّت دختران، بخشی از سلامت و امنیت دختران را تضمین می کند. بخش دیگری ازامنیت دختران به وسیله غیرت و مراقبت مسئولانه مردان است که باید در برابر مزاحمان بایستند و از خود واکنش نشان دهند و بی تفاوت نباشند تا مزاحمان به نوامیس مردم، احساس امنیت نکنند. و در فرهنگ اصیل ایرانی غیرت به عنوان حفظ ناموس مطرح بوده است. ناموس یک مرد می بایست در امنیت باشد. این امنیت تا قبل از رضاشاه در اندرونی ها و در پوشش چادر معنا پیدا می کرد. به همین دلیل در زمانی که زنان از هیچ حق اجتماعی برخوردار نبودند بر حفظ آنها توسط مردان تأکید می شده است. [26] مردان از ناموس خود به هر قیمت که شده دفاع می کردند و اگر احیاناً ناموسشان در معرض هجوم یا تجاوز بیگانگان قرار می گرفت کشتن تعدی گر را بر خود مباح می دانستند و هم اکنون نیز اکثر مردان ایران اسلامی از چنین حساسیتی نسبت به ناموس خود برخوردارند.

 

17- نظارت و مراقبت نیروی انتظامی


نیروی انتظامی یکی از مهم ترین عوامل تضمین کننده امنیت اجتماعی است؛ کنترل نامحسوس و محسوس نیروی انتظامی و وجود ایستگاه های پلیس می تواند جلوی ظهور و بروز مزاحمت های خیابانی را بگیرد و عرصه را بر فرصت طلبانی که اجازه هر گونه عمل خلافی را به خود می دهند تنگ نماید.

نیروی انتظامی باید موضوع حفاظت از خود را به دختران آموزش دهد.

 

18- فرهنگ سازی


رسانه های جمعی باید به صورت هماهنگ، برنامه های مناسبی برای خانواده ها ارائه دهند تا فرهنگ سازی شود و ناهنجاری ها برطرف شود. باید در مدارس و مراکز آموزشی؛ موضوع حفاظت از خود به عنوان یکی از راه های آموزشی مطرح شود.

سؤال: آیا دولت اسلامی وظیفه دارد امنیت را در جامعه برقرار کند تا زنان راحت تر رفت و آمد کنند؟

پاسخ: دولت، این وظیفه را به عهده دارد؛ اما باید به جای مبارزه با معلول، با علت مبارزه نماید و زمینه گناه را در جامعه به وسیله کارهای فرهنگی از بین ببرد.

 

پی نوشت ها

[1] . كيهان 27/ 3/ 72 نشريه نيويورك تايمز 5/ 10/ 71.

[2] . ايمنى بانوان حسين صبورى ص 26.

[3] . لا يَنْبَغى لِلْمرأة ان ... ثوبها اذا خرجت من بيتها؛ كافى، ج 5، ص 519.

[4] . مستدرك، ج 14، ص 280.

[5] . كافى ج 5، ص 518.

[6] . باباطاهر.

[7] . علل الشرايع ج 2 ص 362.

[8] . احزاب/ 60.

[9] . مسئله حجاب ص 164 و ص 158.

[10] . الميزان ج 8 ص 361.

[11] . جام جم 8/ 8/ 81. كيهان 12/ 2/ 85، كيهان 29/ 1/ 81.

[12] . يادداشت‏هاى استاد مطهرى ج 2 ص 173.

[13] . بحارالانوار، ج 16، ص 223.

[14] . كتاب زنان، ش 26، ص 183.

[15] . وسائل الشيعه، ج 14، ب 2، ج 7.

[16] . وسايل الشيعه ج 14 ص 173.

[17] . قصص/ 23- 25.

[18] . فساد، سلاح تهاجم فرهنگى، سيد محمود مدنى، دفتر تبليغات اسلامى قم.

[19] . روزنامه جمهورى اسلامى 17/ 2/ 74.

[20] . جمهورى اسلامى 12/ 2/ 80 ش 6325 و 1/ 3/ 81.

[21] . روزنامه جمهورى اسلامى 16/ 8/ 80.

[22] . نمونه، ج 17، ص 11 و 290.

[23] . احزاب/ 32.

[24] . تفسير نمونه ج 17 ص 289.

[25] . براى آگاهى بيشتر به كتاب غيرتمندى نويسنده مراجعه شود.

[26] . روزنامه فرهنگستان، 28/ 9/ 9 ش 47

Template Design:Dima Group